انواع شیرینکنندههای رژیمی بیضرر
شیرینکنندههای رژیمی به موادی گفته میشود که برای ایجاد طعم شیرین در غذاها و نوشیدنیها بهجای شکر استفاده میشوند. این ترکیبات به طور کلی در دو دسته طبیعی و مصنوعی قرار میگیرند. از جمله شیرینکنندههای مصنوعی پرکاربرد میتوان به ادونتام، نئوتام و سوکرالوز اشاره کرد. در مقابل، موادی مانند استویا، شکر نارگیل، شکر قهوهای و انواع شیرههای طبیعی در گروه شیرینکنندههای طبیعی قرار میگیرند و در بسیاری از رژیمهای غذایی در سراسر جهان مورد استفاده قرار میگیرند.
نکته قابل توجه این است که بسیاری از شیرینکنندههای جایگزین شکر، قدرت شیرینکنندگی بسیار بیشتری نسبت به شکر سفید دارند؛ به همین دلیل مقدار کمی از آنها برای شیرین کردن غذا یا نوشیدنی کافی است. البته برخی ترکیبات مانند الکلهای قندی (از جمله اریترول و زیلیتول) شیرینی ملایمتری دارند و به همین دلیل طعم آنها به شکر نزدیکتر است. امروزه انواع مختلفی از این شیرینکنندهها به صورت بستهبندی در بازار عرضه میشوند و هر کدام ویژگیها و کاربردهای خاص خود را دارند. در ادامه، با مهمترین انواع شیرینکنندههای رژیمی و ویژگیهای آنها بیشتر آشنا میشویم.
شیرینکنندههای مصنوعی
در این بخش، به معرفی برخی شیرینکنندههای مصنوعی پرداختهایم که سلامت آنها توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تأیید شده است. این تأییدیه به معنای مجاز بودن مصرف آنها در مواد غذایی روزمره است.
سوکرالوز
سوکرالوز یکی از رایجترین شیرینکنندههای مصنوعی است و حدود ۶۰۰ برابر شیرینتر از شکر معمولی عمل میکند. این ماده با نام تجاری Splenda شناخته میشود.
سوکرالوز از سوکروز (ماده سازنده شکر سفید) مشتق میشود، اما ساختار آن بهگونهای تغییر کرده که بدن قادر به متابولیزهکردن آن نیست؛ به همین دلیل کالری آن جذب نمیشود.
مطالعات نشان دادهاند که بخش عمدهای از سوکرالوز بدون تغییر از بدن دفع میشود و مقدار جذبشده نیز پس از عبور از دستگاه گوارش، توسط کلیهها دفع خواهد شد. بنابراین، این ماده بدون آنکه در بدن تجمع داشته باشد، دفع میشود و مصرف آن در حد مجاز، بیخطر است.
نئوتام
نئوتام نیز از شیرینکنندههای مصنوعی تأییدشده توسط FDA است و در بیش از ۲۰ کشور جهان مورد استفاده قرار میگیرد.
این ماده نسل جدیدی از شیرینکنندهها محسوب میشود و در صنایع غذایی نیز کاربرد فراوانی دارد؛ زیرا طعم شیرینی قوی، هزینه مناسب و پایداری خوبی دارد.
پژوهشها نشان دادهاند که نئوتام برای افراد مبتلا به فنیلکتونوری (PKU) بیضرر است و نیاز به درج هشدار روی محصولات ندارد. همچنین افراد دچار اختلالات متابولیک نیز میتوانند از آن استفاده کنند.
نئوتام در مقایسه با آسپارتام پایداری بالاتری دارد. این ماده در سال ۲۰۰۲ تأییدیه رسمی FDA را دریافت کرده و استفاده از آن در مواد غذایی و نوشیدنیها مجاز است.
ادونتام
ادونتام نیز یکی دیگر از شیرینکنندههای مصنوعی است که در سال ۲۰۱۴ توسط FDA تأیید شد. این ماده غیرمغذی است؛ یعنی هیچ کالری و کربوهیدراتی ندارد و حدود ۲۰ هزار برابر شیرینتر از شکر سفید است.
ادونتام در برابر حرارت بسیار پایدار است و در پختوپز و انواع غذاها قابل استفاده است. تنها توصیه این است که برای طعمدهی گوشت و مرغ استفاده نشود. مقاومت بالا و طعم قوی، این ماده را به یکی از بهترین جایگزینها برای شکر تبدیل کرده است.
شیرینکنندههای طبیعی
اگر ترجیح میدهید از شیرینکنندههای طبیعی استفاده کنید، گزینههایی مانند استویا، زیلیتول، اریترول، شکر نارگیل، عسل، شیرهها و شیره افرا در دسترس هستند. این مواد در صورت مصرف متعادل، بیخطر هستند.
با این حال برخی شیرینکنندههای طبیعی مانند نکتار آگاو و شربت ذرت با فروکتوز بالا میتوانند مضر باشند؛ زیرا میزان فروکتوز بیشتری دارند و سبب افزایش وزن و اختلالات متابولیک میشوند. بهتر است مصرف آنها را محدود کنید.
استویا
استویا محبوبترین و سالمترین شیرینکننده طبیعی است که از برگهای گیاه استویا (بومی آمریکای جنوبی) استخراج میشود. این ماده بدون کالری است، در برابر حرارت پایدار میماند و در پخت و نوشیدنیها کاربرد وسیع دارد.
پژوهشها نشان دادهاند که استویا میتواند فشار خون را ۶ تا ۱۴ درصد کاهش دهد و برای افراد مبتلا به دیابت نیز گزینه مناسبی است. این محصول بدون مواد افزودنی تولید میشود و به شکل پودر، مایع و برگ خشک عرضه میگردد.
شما میتوانید انواع محصولات استویا و حبههای بدونقند را در فروشگاه اینترنتی بارادلند تهیه کنید و آنها را جایگزین قندهای معمولی کنید.
جمعبندی
در این مطلب با انواع شیرینکنندههای رژیمی، اعم از طبیعی و مصنوعی، آشنا شدیم.
شیرینکنندههای طبیعی مانند استویا، شیرهها، عسل، اریترول و زیلیتول گزینههای سالمتری برای جایگزینی شکر هستند.
از سوی دیگر، شیرینکنندههای مصنوعی مانند سوکرالوز، نئوتام و ادونتام نیز با تأیید FDA، در صورت مصرف صحیح، ایمن و قابل استفادهاند.
هر شیرینکننده ویژگیهای مستقل خود را دارد و برخی از آنها برای پختوپز مناسباند و برخی خیر؛ بنابراین پیش از انتخاب، بهتر است درباره نوع مورد نظر تحقیق کافی انجام دهید. استویا همچنان یکی از سالمترین و بهترین گزینهها برای حذف شکر از رژیم غذایی به شمار میرود.